بتاء [ تبغون ] « 1 » خطاب است با هر كه او مخالفت كرد احكام خداى را و بخلاف آن كار كرد براى آنكه هر چه بيرون حكم خداى و شرع رسول بود حكم جاهليّت بود و بغى طلب باشد بناحقّ و كيست كه حكم او نيكوتر است از حكم خداى براى قومى كه ايشان را علمى و يقينى باشد ؟ ! [ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 51 ] يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَ النَّصارى أَوْلِياءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ( 51 ) زهرى گفت : سبب نزول اين آيت آن بود كه چون مشركان را ببدر آن نكبت رسيد و مسلمانان مظفّر و منصور باز گشتند جهودان را گفتند بديدى « 2 » كه خداى تعالى با دشمنان ما چه كرد ايمان آوريد و اگر نه به روزى چنين مبتلا شويد مالك بن الضيف گفت : همانا كه مغرور شديد به آنكه جماعتى اغمار « 3 » كه ايشان را بكارزار علمى نبود در دست شما افتادند اگر شما را با ما قتالى بود با شما نمائيم كه كارزار چگونه باشد عبادة بن الصامت گفت : يا رسول اللّه مرا جماعتى بسياراند از حلفا و خويشان از جهودان بسيار عدد و بسيار سلاح سخت شوكت و من از موالات ايشان بيزارم و از موالات جملهء جهودان ؛ مولاى من خداى و رسول خداى است عبد الله أبىّ سلول گفت : اگر تو بيزارى من بيزار نيستم كه اين امن و امان كه ترا هست از دواير ؛ مرا نيست رسول عبد اللّه سلول را گفت : مبارك باد ترا ولايت ايشان و خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : اى مؤمنان و اى گرويدگان اگر هيچ ايمان داريد و ايمان شما را اصلى هست جهودان و ترسايان را دوست مگيريد و با ايشان دوستى مكنيد كه ايشان دشمنان شمااند بشما خير نخواهند كه ايشان همه بعضى دوست بعضىاند دوستان يكديگر اند كه هر كه بايشان تولّا كند و دوستى بورزد از شما كه مسلمانان‌ايد او هم از ايشان بود كه « المرء مع من أحبّه » مؤمنان را فرمود كه : المؤمنون و المؤمنات بعضهم أولياء بعض ، لا جرم رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود كه : المؤمنون كنفس واحدة ، از طرف كافران نيز همچنين ، و اين

--> ( 1 ) - - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « اين عامر تنها ( تبغون ) خواند بتاء خطاب و باقى قراء بياء خبرا عن الغائبين » . ( 2 ) - - يعنى « بديديد » مطابق اصطلاح ابو الفتوح ( ره ) در سراسر تفسير خود . ( 3 ) - - در اقرب الموارد گفته : « الغمر مثلثة من لم يجرب الامور و الجاهل الابله ج أغمار » .